Bạn có tin không, một thời, những giai điệu mùa đông như “Jingle Bells” rộn rã hay “Silent Night” du dương mà chúng ta nghe khắp phố phường hóa ra lại từng là những giai điệu phải hát thì thầm?
Câu chuyện của Giáng sinh, hóa ra, không phải lúc nào cũng chỉ toàn những món quà, cây thông lấp lánh và tuyết trắng an lành. Mà là cả một hành trình rất dài, và cũng rất “trầm” trước khi “thăng”.
Chuyện “Cũ” Mùa Giáng Sinh
Hãy quay ngược bánh xe thời gian cùng nhau trở về thời kỳ Đế quốc La Mã, trước thế kỷ thứ IV. Lúc bấy giờ, Kitô giáo bị xem là “tà giáo”. Để kỷ niệm ngày Thiên Chúa ra đời, những tín đồ đầu tiên phải lén lút tụ họp bí mật trong nhà. Họ thắp lên những ngọn nến nhỏ, và hát thánh ca thật khẽ, nơm nớp lo sợ bị phát hiện. Một đêm Giáng sinh của niềm tin thầm lặng nhưng mãnh liệt. Mọi thứ chỉ thực sự “bước ra ánh sáng” vào năm 313, khi Hoàng đế Constantine I ban hành Sắc lệnh Milan, hợp pháp hóa Kitô giáo. Từ đó, ngọn lửa Giáng sinh bị cấm đoán năm nào mới chính thức trở mình, bùng lên rực rỡ và trở thành dịp lễ lớn nhất trong năm của phương Tây.
Nếu người Việt Nam chúng ta có Tết Nguyên Đán, hay người Trung Quốc có Tết Trung Thu là dịp để “đoàn viên”, thì với người phương Tây, đó chính là Giáng sinh. Là ngày của gia đình, của sự trở về, tụ họp và quây quần bên nhau.
Hành trình của Giáng sinh khi đến Việt Nam, thú vị thay, cũng có những nốt thăng trầm y như vậy.
Theo chân người Pháp, Giáng sinh du nhập vào nước ta và ban đầu chủ yếu là một ngày lễ quan trọng của cộng đồng người Công giáo. Và rồi, lịch sử như lặp lại, Giáng sinh ở Việt Nam cũng trải qua một “khoảng lặng”. Sau năm 1975, trong bối cảnh đất nước mới giải phóng, một dịp lễ mang đậm dấu ấn phương Tây không được khuyến khích tổ chức rộng rãi. Nhưng cũng như ngọn nến nhỏ trong đêm đông thầm lặng ở La Mã, hơi ấm của nó chưa bao giờ thực sự tắt. Phải đến thời kỳ Đổi Mới 1986, khi đất nước mở cửa hội nhập, “cơn gió” giao thoa văn hóa đã mang Giáng sinh trở lại mạnh mẽ. Và trong lần trở lại này, nó đã được chính thế hệ trẻ Việt Nam đón nhận, “biến tấu” và khoác lên mình một tấm áo hoàn toàn mới.
Một Giáng sinh rất khác. Một Giáng sinh… rất Việt Nam.
Nét “Riêng” Trong Giáng Sinh Của Người Việt
Chợt nghe mùa đông về trên phố dài…
Chẳng có những đêm đông tuyết trắng hay cái lạnh âm độ, lò sưởi ấm áp như trong phim. Giáng sinh của chúng ta ghé về trên những con phố đôi khi chỉ đơn giản là cái tiết trời se lạnh của Hà Nội vào những ngày cuối đông, đôi khi là một buổi sáng sớm Sài Gòn bỗng dưng mát mẻ hơn ngày thường.
Một Giáng sinh “không tuyết” nhưng vẫn đủ làm lòng người thổn thức.
Điều làm nên cái chất “riêng” của Giáng sinh tại Việt Nam, có lẽ chính là sự “phi tôn giáo hóa” đầy thú vị của nó. Đêm Giáng sinh không chỉ là câu chuyện về ngày ra đời của Thiên Chúa, mà đã trở thành câu chuyện của chúng ta. Với phần lớn giới trẻ, Giáng sinh không nhất thiết phải là một dịp lễ tôn giáo trang nghiêm. Nó là một lễ hội.
Một lễ hội của không khí!
Giáng sinh ở Việt Nam là “mùa” những trung tâm thương mại, những quán cà phê khoác lên mình “tấm áo” lộng lẫy nhất. Là ánh đèn và những dải kim tuyến, là những cây thông Noel được trang hoàng rực rỡ, là những giai điệu bất hủ vang lên khắp nẻo đường. Nó không còn là câu chuyện của riêng các tín đồ Kito Giáo, mà đã trở thành một đêm đoàn viên của gia đình, một đêm hẹn hò lãng mạn của các cặp đôi, một dịp để bạn bè í ới rủ nhau tụ tập, cùng dạo phố, chụp một tấm ảnh “check-in” và chia sẻ với nhau niềm vui háo hức của những ngày cuối năm. Nửa khác, đó cũng là lúc dòng người tìm về sự an yên. Họ đổ về các giáo đường lớn, trầm trồ chiêm ngưỡng những hang đá được dựng lên công phu, và để tâm hồn mình lắng lại khi những bản thánh ca quen thuộc vang vọng trong đêm thánh. Và có lẽ, chẳng có lò sưởi phương Tây nào ấm áp bằng hình ảnh một “bếp sưởi bằng củi” bất chợt ở góc phố hay vùng ngoại ô, nơi người ta xúm xít hơ tay và chờ đợi một củ khoai nướng nóng hổi.
Chính cái không khí đó, cái lý do “cuối năm rồi” đó, lại trở thành một “cái cớ” hoàn hảo để người ta… bên nhau.
“Thân Tình” Gửi Tặng Đêm Giáng Sinh
Trong cái không khí lễ hội ấy, người ta bắt đầu trao cho nhau những món quà. Việc tặng quà dần trở thành một phần không thể thiếu của Giáng sinh Việt Nam, nhưng cũng theo một cách rất riêng.
Nếu Giáng sinh phương Tây là câu chuyện của những món quà giá trị được đặt dưới gốc thông, thì Giáng sinh Việt lại là câu chuyện của sự trao gửi. Đó không nhất thiết phải là những món quà đắt đỏ. “Thân tình” được gửi tặng, đôi khi, chỉ đơn giản được gói ghém trong một tấm thiệp chúc mừng viết tay một cách nắn nót, một hộp bánh quy thơm phức, hay những món quà Handmade nhỏ xinh. Tình cảm được trao gửi lặng lẽ qua từng món quà như thế lại đủ làm ấm cả đêm đông.
Nhưng bạn biết không, có một thứ còn hơn cả những món quà. Giữa cái thời “dễ hợp dễ tan” này, thứ xa xỉ nhất lại chính là sự hiện diện và thời gian mà người ta dành cho nhau. Là những buổi tụ họp giản dị, cuộn mình trên chiếc sofa êm ái, cùng nhau xem lại những thước phim kinh điển của “Ở nhà một mình” và cười vang như những đứa trẻ. Họ trao nhau sự quan tâm thông qua những cái ôm thay cho mọi lời chúc, là những ly sữa nóng trao tay nhau trong đêm lành lạnh, cùng ngồi kể nhau nghe đủ thứ chuyện trên đời. Giây phút ấy, sự có mặt của người ta thương bên cạnh chính là món quà Giáng sinh trọn vẹn và quý giá nhất không gì thay thế được.
Workshop Giáng Sinh Mang Đậm “Dấu Ấn Cá Nhân”
Nhưng câu chuyện “thân tình” không dừng lại ở đó. Nếu như những năm trước, các buổi “tụ họp” thường là ăn uống, xem phim và trò chuyện, thì vài năm trở lại đây, mọi thứ đã rất khác. Giữa nhịp sống hối hả, con người hiện đại bỗng có xu hướng tìm về “lối sống xanh” và những giá trị sâu sắc hơn, những thứ mang tính kết nối và chữa lành. Họ không còn chỉ muốn nhận một món quà, họ muốn cùng nhau tạo ra một món quà. Họ tìm kiếm những thứ mang đậm dấu ấn cá nhân, thứ gì đó “độc đáo riêng biệt” mà không một dây chuyền sản xuất hàng loạt nào có thể sao chép được.
Và thế là, những buổi Workshop Giáng sinh thủ công ra đời, trở thành lựa chọn “hẹn hò” đêm Noel kiểu mới – một kiểu hẹn hò của sự “vun vén”.
Không còn là những buổi tiệc ồn ào, đó là những phút giây lắng lại để cùng nhau vun vén một chút màu xanh, như tự tay xếp đặt một viên sỏi, một chồi cây tại một thế giới thu nhỏ trong Terrarium.
Đó là sự tỉ mỉ, chăm chút khi “vẽ” nên một bức tranh thiên nhiên từ rêu bảo tồn qua Moss Art. Mỗi mảng rêu được đặt xuống như một nét cọ tĩnh lặng, chứa đựng câu chuyện về thời gian, về sự sống và về cách con người tìm lại sự kết nối với tự nhiên
Là sự sáng tạo không giới hạn khi tự tay vẽ nên những họa tiết Giáng sinh ngộ nghĩnh lên một chiếc chậu cây nhỏ, khoác lên chiếc áo mới cho “bạn cây” của chúng ta trước khi bước qua năm mới.
Hay đó là trải nghiệm thiền định, an yên khi tự mình bó nắn từng lớp đất, từng sợi rễ để tạo nên một quả cầu rêu Kokedama. Khoảnh khắc ấy giống như một hành trình trở về: tìm lại những điều nguyên bản, giản đơn và bình an nhất – thứ cảm giác mà chúng ta thường đánh rơi giữa cuộc sống bộn bề.
Món quà Giáng sinh giờ đây không chỉ là một vật trao tay. Nó là một câu chuyện, một trải nghiệm, một thành quả của sự tập trung và tình cảm. Đó chính là cách người trẻ hiện nay “biến tấu” Giáng sinh, khiến mùa lễ hội không chỉ rực rỡ bên ngoài, mà còn thực sự ấm áp và “xanh” từ sâu bên trong.
Câu chuyện về đêm Giáng sinh “không tuyết” – một đêm độc nhất, ấm áp và rất Việt Nam. Chúng ta đã “mượn” cái “thoáng” và rực rỡ của phương Tây, những ánh đèn lấp lánh, những cây thông trang hoàng, những giai điệu rộn rã. Và lấp đầy nó bằng chính cái “truyền thống” và cái “hồn” rất phương Đông. Cái “hồn” đó chính là sự “thân tình” được gửi trao qua những cái ôm ấm áp, là những buổi quây quần đốt củi, xuýt xoa với củ khoai nướng nóng hổi, thay vì những bàn tiệc bày biện cầu kỳ. Cái “hồn” đó là sự “vun vén” cho một “lối sống xanh”, khi người ta rủ nhau đến những buổi Workshop, tự tay làm một bình Terrarium, một bức tranh rêu Moss Art hay một quả cầu Kokedama. Và trên hết, cái “hồn” đó là sự trân trọng vô giá của những khoảnh khắc được hiện diện trọn vẹn bên nhau.
Đêm Giáng sinh ở Việt Nam, có lẽ không chỉ là câu chuyện của Chúa, mà đã trở thành câu chuyện của “chúng ta”. Một câu chuyện về tình thân, sự kết nối và sẻ chia những giá trị giản dị ấm áp trước khi khép lại một năm cũ.
